پدیدارشدن آتشی بزرگ در سرزمین حجاز
از نشانه های قیام امام مهدی(علیه السّلام) آشکارشدن آتشی بزرگ در سرزمین حجاز(1)، به ویژه اطراف مدینه، می باشد، و این آتش چنان به سوی آسمان زبانه می کشد که مناطق گسترده ای از حجاز و سرزمینهای همسایه اش را روشن میکند و از بُصری، که شهری در جنوب دمشق و نزدیک مرزهای جنوبی سوریه است و با مدینه در میانۀ حجاز فاصلۀ زیادی دارد، شعلههای آن دیده می شود، و بی گمان، مردم دیگر مناطق جهان نیز آن را بر صفحۀ نمایشگرهای خود خواهند دید.
رسول خدا(صلّی الله علیه وسلّم) در این باره میفرماید:
ساعت (قیام مهدی) فرا نمی رسد، مگر آنکه آتشی از سرزمین حجاز
بیرون آید که در بُصری گردنهای شتران را روشن میکند(2).
نیز، از پیامبر(صلّی الله علیه وسلّم) روایت شده است:
ساعت (قیام مهدی) فرا نمی رسد، مگر آنکه در دره ای از دره های حجاز
آتشی روان شود که در بُصری گردنهای شتران از آن روشن می شوند(3).
حذیفة بن اُسَید می گوید: از رسول خدا(صلّی الله علیه وسلّم) شنیدم که میفرمود:
ساعت (قیام مهدی) فرا نمی رسد، مگر آنکه آتشی از رومان یا رَکوبَه بیرون آید
که در بُصری گردنهای شتران از آن روشن می شوند(4).
در کتابهای جغرافی از «رومان» نامی برده نشده است، و شاید بتوان گفت، مراد از این واژه، همان «رومَه» باشد که مکانی میان جُرف و زَغابَه، در شمال مدینه به سوی شام است(5).
هرچند طبق سخن مشهور، «رَکوبَه» گردنه ای دشوارگذر نزدیک کوههای وَرِقان و قدس سفید در جنوب مدینه به سوی مکّه می باشد(6)، ابن حَجَر از بکری نقل می کند که رکوبه گردنه ای سخت گذر در مسیر مدینه به سوی شام است(7).
عاصم بن عَدِی گفته است:
هنگامی که پیامبر(صلّی الله علیه وآله وسلّم) به مدینه آمد، در بارۀ
حَبَس سَیل پرسید. پس هنگامی که من روزی در دره ای در قُبا بودم،
ناگاه مردی بیابانی از کنارم گذر کرد. به او گفتم: ای بندۀ خدا، خانواده ات
کجای اند؟ گفت: ایشان را در حبس سیل جای دادم. پس لباس و قاطرم را
گرفتم و او را به سوی رسول خدا(صلّی الله علیه وآله وسلّم) بردم و به او
گفتم: این، اهل حَبس سَیل است. پس به او فرمود: خانواده ات را از آنجا
بیرون کن؛ زیرا بی گمان، ساعت (قیام مهدی) فرا نمی رسد، مگر آنکه آتشی
از آنجا بیرون آید که در بصری گردنهای شتران از آن روشن می شوند(8).
طبق نوشتۀ جغرافی دانان قدیم، حبس سیل کوهی مشرف بر منطقۀ سَلما بوده و میان حَرّۀ(9) بنی سُلَیم و سَوارقیّه قرار دارد(10). بنا بر این، می توان گفت، حبس سیل منطقه ای در جنوب شرقی شهر مدینه است.
امام صادق(علیه السّلام) با استناد به پدرانش(علیهم السّلام)، از علی(علیه السّلام) نقل کرده است:
هر گاه آتش در حجاز شما افتاد و آب در نجف شما جاری شد،
منتظر ظهور قیامگرتان باشید(11).
امام زینالعابدین(علیه السّلام) فرمود:
هر گاه این نجف شمار را سیل و باران پُر کرد، آتش در حجاز میان سنگها و گل
پدیدار شد و تاتارها بر بغداد چیره شدند، منتظِرِ ظهور قائم منتظَر باشید(12).
چنان که در این حدیث و دیگر روایات بیانگر حوادث آخرالزمان آمده است، در سال ظهور امام مهدی(علیه السّلام) باران و سیل جهان، به ویژه شهر نجف، را فرا می گیرد، در سرزمین حجاز آتشی بزرگ آشکار می شود و «تاتارها» که همان ترکهای مغولی ساکن استان سین کیانگ چین اند، با فرماندهی حسینی خراسانی و شعیب بن صالح سمرقندی، از چین و خراسان به عراق می آیند و بر بغداد سلطه می یابند.
گفتنی است، در سرزمین حجاز، دهانه های آتشفشانی و زمینهای پُر از سنگهای سیاه و سوختۀ بسیاری وجود دارند، و در گزارشهای تاریخی نیز به فعّال شدن آتشفشانی در مدینه در دورۀ جاهلیّت و در قرن نخست و قرن هفتم هجری اشاره شده است(13)، و برخی کارشناسان معاصر عربستانی و غیر ایشان هم نسبت به وقوع انفجارهای آتشفشانی و زلزله های مهیب و ویرانگر در بخشهایی از حجاز، مانند مناطق خیبر و عیص، در شمال مدینه و منطقۀ واقع میان دو شهر مکّه و مدینه، در آینده ای نزدیک، هشدار داده اند.
نیز شایستۀ یادآوری است، برخی نویسندگان می گویند، آتش بزرگی که در آخرالزمان در سرزمین حجاز آشکار می شود، ممکن است، حاصل انفجار موادّ نفتی و چاههای نفت کشور عربستان سعودی بر اثر جنگ یا حادثهای دیگر باشد، و این سخن، با توجّه به آنکه بیشتر میادین نفتی عربستان سعودی در مناطق واقع در شرق سرزمین حجاز تا سواحل خلیج فارس قرار گرفتهاند، و حجاز در غرب این کشور می باشد، درست نیست. بنا بر این، بی تردید ظهور آتش در حجاز بر اثر انفجار آتشفشانی در این سرزمین، به ویژه مناطق واقع در شمال شهر مدینه یا در جنوب آن، خواهد بود که برخاستن آتش به هوا و روان شدن گدازه های آتشفشانی بر روی زمین را در پی دارد.
---------------------------------------------------
1. حجاز نام تاریخی منطقه ای گسترده در غرب شبه جزیرۀ عربستان و شرق دریای سرخ است و از شمال به منطقۀ عَقَبَه و از جنوب به منطقۀ عَسیر منتهی می شود. شهرهای مهمّ مذهبی مکّه و مدینه در حجاز قرار دارند. واژۀ «حجاز» به معنای «مانع» می باشد و به این دلیل آن سرزمین را حجاز نامیدهاند که میان سرزمین نجد و تهامه واقع شده است و آن دو را از یکدیگر جدا میکند (با بهره گیری از منابع گوناگون).
2. صحیح مسلم، ج 4، ص 2228، کتاب فتن و اشراط ساعت، ب 14، ح 42 (ترجمۀ یکی از دانشمندان معاصر).
3. التشریف بالمنن، ص 310، فتن أبی یحیی، ب 8 ، ح 433 (ترجمۀ یکی از دانشمندان معاصر).
4. المعجم الکبیر، ج 2، جزء 3، ص 146، ح 3032.
5. رک: معجم البلدان، ج 3، ص 104، مدخل «رومة» و ج 2، ص 128، مدخل «الجرف».
6. رک: معجم البلدان، ج 3، ص 64، مدخل «رکوبة».
7. رک: فتح الباری، ج 14، ص 588، کتاب فتن، ب 25.
8. الملاحم، ص 344، بخ 46، ح 292.
9. حَرَّه به زمینهای آتشفشانی ای که پُر از سنگهای سیاه و سوخته است، گفته می شود.
10. رک: معجم البلدان، ج 2، ص 213، مدخل «حبس».
11. الصراط المستقیم، ج 2، ص 258، ف 1.
12. التشریف بالمنن، ص 369، ملحقات، ح 541 (ترجمۀ یکی از دانشمندان معاصر).
13. رک: فتح الباری، ج 14، ص 7- 586، کتاب فتن، ب 25.
www.pishgooei.persianblog.ir
با ویرایش در دو شنبه 26 دی 1390